Mercedes-Benz: kosteloze terbeschikkingstelling van bedrijfsgoederen niet automatisch belastbaar

Mercedes-Benz AG is gevestigd in Duitsland en produceert voertuigen in Roemenië, waar zij voor btw-doeleinden is geregistreerd. In 2020 kocht zij matrijzen en andere productieapparatuur aan. Het gaat om specifieke werktuigen waarmee leveranciers onderdelen vervaardigen volgens de technische vereisten van Mercedes-Benz.

Mercedes-Benz stelde deze apparatuur kosteloos ter beschikking van Roemeense leveranciers en onderaannemers. Zij bleef eigenaar van de apparatuur en behield er de controle over.

De onderaannemers vervaardigden de onderdelen en verkochten deze aan een tussenliggende leverancier, die ze vervolgens doorverkocht aan Mercedes-Benz. Mercedes-Benz kocht de onderdelen dus niet rechtstreeks bij de fabrikanten die haar apparatuur gebruikten.

Naar aanleiding van een belastingcontrole legde de Roemeense administratie een aanvullende btw-aanslag op van RON 12.174.729 (ongeveer EUR 2,4 miljoen), onder meer wegens de kosteloze terbeschikkingstelling van de apparatuur. Volgens de administratie had Mercedes-Benz niet aangetoond aan welke fabrikanten zij de apparatuur ter beschikking had gesteld, en evenmin dat de apparatuur uitsluitend werd gebruikt voor de productie van onderdelen bestemd voor Mercedes-Benz.

Het bezwaar van Mercedes-Benz werd afgewezen. De administratie wees erop dat minstens één fabrikant de met de apparatuur geproduceerde onderdelen niet aan Mercedes-Benz factureerde, maar aan een tussenliggende leverancier. Volgens de administratie was daardoor het rechtstreekse verband tussen de terbeschikkingstelling en de eigen economische activiteit van Mercedes-Benz verbroken.

Mercedes-Benz stelde daarop beroep in bij de Curtea de Apel București, die moest beoordelen of de kosteloze terbeschikkingstelling van de apparatuur met een belastbare dienst moest worden gelijkgesteld.

De Roemeense rechter legde de vraag voor aan het Hof van Justitie. Hij wilde weten of artikel 26 Btw-richtlijn van toepassing is wanneer de onderdelen niet rechtstreeks door de fabrikant aan Mercedes-Benz worden verkocht, maar via een tussenpersoon. Meer bepaald rees de vraag of dit betekent dat de apparatuur voor andere dan bedrijfsdoeleinden werd gebruikt.

Het Hof zond de zaak op 3 oktober 2025 door naar het Gerecht. Sinds 1 oktober 2024 behandelt het Gerecht prejudiciële vragen over onder meer btw (artikel 50 ter Statuut van het Hof van Justitie).

Artikel 26, lid 1, Btw-richtlijn stelt bepaalde vormen van gebruik van bedrijfsgoederen en kosteloze diensten voor privédoeleinden of andere dan bedrijfsdoeleinden gelijk met diensten onder bezwarende titel.

Het Gerecht verduidelijkt dat de prejudiciële vragen betrekking hebben op het begrip "andere dan bedrijfsdoeleinden", dat zowel in artikel 26, lid 1, a), als in artikel 26, lid 1, b), voorkomt. Voor de beantwoording hoeft geen onderscheid tussen beide bepalingen te worden gemaakt (punt 22).

Het Gerecht herinnert eraan dat deze regeling moet vermijden dat een belastingplichtige of zijn personeel goederen of diensten voor privédoeleinden kan gebruiken zonder btw-heffing, terwijl een eindverbruiker daarvoor wel btw zou moeten betalen (punt 25).

Het kosteloze karakter van een handeling volstaat echter niet om artikel 26 toe te passen. Een handeling die de goede werking en de rendabiliteit van een onderneming dient, wordt niet verricht voor andere dan bedrijfsdoeleinden. Het Gerecht verwijst daarbij naar de arresten GE Aircraft Engine Services (C-607/20) en Svilosa (C-535/24). Ook handelingen die voor de behoeften en in het belang van een onderneming worden verricht, kunnen niet als handelingen voor andere dan bedrijfsdoeleinden worden beschouwd (punten 26 en 27).

Tooling is volgens het Gerecht in beginsel een belangrijk onderdeel van de voertuigproductie. In het geval van Mercedes-Benz diende de apparatuur om onderdelen te vervaardigen volgens haar technische specificaties. Door de apparatuur zelf aan te kopen, kon Mercedes-Benz bovendien de financiële risico's beperken en tegelijkertijd de eigendom en controle behouden. Het Gerecht houdt dus uitdrukkelijk rekening met het zakelijke belang van deze werkwijze (punt 30).

Dat er geen rechtstreekse factureringsrelatie bestaat tussen Mercedes-Benz en de fabrikant die haar apparatuur gebruikt, omdat de onderdelen via een tussenpersoon worden verkocht, is daarbij niet doorslaggevend (punt 31).

Het Gerecht benadrukt bovendien dat de begrippen van de Btw-richtlijn uniform moeten worden uitgelegd. Een afwijkende interpretatie van het nationale recht kan daaraan niets veranderen (punt 32).

Het Gerecht besluit dan ook dat de kosteloze terbeschikkingstelling niet met een dienst onder bezwarende titel moet worden gelijkgesteld, op voorwaarde dat de geproduceerde onderdelen uitsluitend door Mercedes-Benz worden gebruikt. Het staat aan de Roemeense rechter om dit feitelijk na te gaan.

Het arrest is in de eerste plaats uiteraard relevant voor ondernemingen die matrijzen, machines of andere productiemiddelen kosteloos ter beschikking stellen van leveranciers en onderaannemers. Het dictum is geformuleerd voor een voertuigfabrikant en een onderdelenfabrikant, maar de draagwijdte van de redenering is ruimer. Het Gerecht verduidelijkt hoe het begrip gebruik voor andere dan bedrijfsdoeleinden moet worden uitgelegd, ook buiten de specifieke context van productieapparatuur.

Het is een welkome bevestiging dat de btw-behandeling niet uitsluitend mag afhangen van de manier waarop ondernemingen hun activiteiten organiseren of hun goederenstromen laten verlopen. In het verlengde van GE Aircraft Engine Services en Svilosa geeft het Gerecht terecht gewicht aan het werkelijke economische doel van de handeling.

Voor de toepassing van artikel 26 Btw-richtlijn moet worden nagegaan of de verrichting de eigen bedrijfsactiviteit dient.

Ook in België is deze redenering van belang voor de toepassing van artikel 19, § 1, W.Btw, dat het gebruik van bedrijfsgoederen voor privédoeleinden of andere doeleinden dan de economische activiteit onder bepaalde voorwaarden met een belastbare dienst gelijkstelt. Die bepaling zet artikel 26, lid 1, a), Btw-richtlijn om. Voor artikel 26, lid 1, b), bestaat geen algemene Belgische tegenhanger, alleen een regeling voor werk in onroerende staat (artikel 19, § 2, eerste lid, 2°, W.Btw).

Voor ondernemingen blijft de bewijsvoering essentieel. Zij moeten het zakelijke gebruik kunnen aantonen. In deze zaak stelt het Gerecht het uitsluitende gebruik van de geproduceerde onderdelen door Mercedes-Benz uitdrukkelijk als voorwaarde. Dat betekent niet dat elk ander gebruik automatisch belastbaar is, maar wel dat in die gevallen een afzonderlijke beoordeling nodig blijft.