ViDA: nieuwe btw-regels voor afstandsverkopen en de afbouw van de btw-vereenvoudiging voor voorraad op afroep

Lidstaten kunnen de opeisbaarheid van de btw voor bepaalde handelingen vandaag aan de facturering of betaling koppelen. Om de rapportering van handelingen onder de OSS-regeling te harmoniseren, vervalt die mogelijkheid voor handelingen die onder die regeling worden aangegeven vanaf 1 januari 2027. De btw wordt dan in beginsel opeisbaar bij de levering van goederen of de voltooiing van diensten, of bij een eerdere vooruitbetaling. ViDA wil zo voorkomen dat verschillen tussen nationale opeisbaarheidsregels tot een uiteenlopende verwerking in de OSS-aangiften leiden.

Richtlijn (EU) 2025/516 past artikel 66 van de btw-richtlijn aan. Voor leveringen en diensten die onder de Unie- of niet-Unieregeling van OSS vallen, mogen de lidstaten niet langer afwijken van de gewone Europese regels over het belastbare feit en de opeisbaarheid. De Belgische wetgever vertaalt dit in een nieuw artikel 17, § 7 en artikel 22bis, § 5 Btw-Wetboek.

Voor OSS-verrichtingen wordt de btw vanaf 2027 in beginsel opeisbaar op het tijdstip van de levering van de goederen of de voltooiing van de dienst. Wanneer de klant vooraf betaalt, wordt de btw al bij ontvangst van die betaling opeisbaar, ten belope van het ontvangen bedrag. Een betaling na de levering stelt de opeisbaarheid daarentegen niet uit. Een Belgische webshop levert bijvoorbeeld op 28 maart 2027 goederen aan een Franse particulier, maar ontvangt de betaling pas op 10 april 2027. Wanneer de verkoop onder de OSS-Unieregeling wordt aangegeven, moet de Franse btw volgens de nieuwe regels in beginsel al in het eerste kwartaal worden opgenomen. Wordt hetzelfde goed daarentegen vooraf betaald op 15 maart 2027 en pas in april 2027 geleverd, dan wordt de btw op die vooruitbetaling in maart opeisbaar.

Voor ondernemingen die hun OSS-rapportering vandaag in belangrijke mate op betalingsdata baseren, kan dit een systeemaanpassing vereisen. De gegevens over de levering, de ontvangen voorschotten en latere betalingen moeten immers correct van elkaar worden onderscheiden. Voor afstandsverkopen van ingevoerde goederen onder de IOSS-regeling verandert het tijdstip van opeisbaarheid niet: daar blijft de aanvaarding van de betaling bepalend (artikel 17, § 6 Btw-Wetboek).

Intracommunautaire afstandsverkopen zijn in beginsel onderworpen aan de btw van de lidstaat waar de goederen bij de afnemer aankomen. Voor kleine grensoverschrijdende verkoopvolumes bestaat evenwel een bijzondere uitzondering. Een leverancier die slechts in één lidstaat is gevestigd, kan de btw van zijn eigen lidstaat toepassen zolang de gezamenlijke omzet uit de betrokken intracommunautaire afstandsverkopen en telecommunicatie-, omroep- en elektronische diensten (TBE-diensten) in het lopende en in het voorafgaande kalenderjaar niet boven EUR 10.000 uitkomt. De leverancier kan er wel voor kiezen om meteen de btw van de lidstaat van de klant toe te passen.

Een punt van discussie was welke afstandsverkopen voor die drempel moesten worden meegenomen. De Europese Commissie verdedigde het standpunt dat alleen verkopen vanuit de lidstaat van vestiging relevant zijn.

Het wetsontwerp neemt die benadering over. De gewijzigde leden van artikel 15, §§ 1 en 2 Btw-Wetboek koppelen de uitzondering uitdrukkelijk aan goederen die vertrekken vanuit de enige lidstaat waar de leverancier gevestigd is. De drempel heeft dus niet tot gevolg dat een onderneming met een buitenlandse voorraad voor al haar afstandsverkopen de btw van haar vestigingsstaat kan blijven toepassen.

Denk aan een uitsluitend in België gevestigde onderneming die haar goederen in een Duits fulfilmentcentrum stockeert en van daaruit aan Franse particuliere klanten levert. Die verkopen vanuit Duitsland vallen niet onder de uitzondering voor kleine grensoverschrijdende verkopen vanuit België. In beginsel is de Franse btw vanaf de eerste betrokken verkoop verschuldigd. Die btw kan onder de voorwaarden van de OSS-Unieregeling via België worden aangegeven. Het aanhouden van de voorraad in Duitsland kan echter afzonderlijke Duitse btw-verplichtingen blijven meebrengen. OSS neemt die niet automatisch weg.

Ook voor telecommunicatie-, omroep- en elektronische diensten (TBE-diensten) wordt de formulering aangescherpt. De aangepaste bepaling van artikel 21bis, § 2, 9°, Btw-Wetboek verwijst naar diensten verricht vanuit de lidstaat van vestiging. Daarnaast wordt wettelijk vastgelegd dat de toepassing van OSS voor de betrokken prestaties geldt als een keuze voor belastingheffing in de lidstaat van de klant (gewijzigd artikel 15 en artikel 21bis Btw-Wetboek). Die keuze geldt in beginsel voor ten minste twee kalenderjaren.

Elektronische marktplaatsen worden in bepaalde gevallen voor btw-doeleinden geacht de goederen zelf te hebben ontvangen en geleverd. De fictie brengt twee opeenvolgende leveringen tot stand: een levering van de onderliggende verkoper aan het platform en vervolgens een levering door het platform aan de uiteindelijke afnemer. Daardoor kan de btw-verantwoordelijkheid voor de verkoop aan de eindklant bij de exploitant van het platform terechtkomen (artikel 13bis Btw-Wetboek; artikel 14bis btw-richtlijn).

De bestaande regeling viseert onder meer afstandsverkopen van ingevoerde goederen in zendingen met een intrinsieke waarde van hoogstens EUR 150. Daarnaast geldt zij voor bepaalde leveringen binnen de EU die via een elektronisch platform worden gefaciliteerd door een verkoper die niet in de EU gevestigd is. In die tweede categorie was de fictie tot nu toe beperkt tot leveringen aan niet-belastingplichtigen.

Het nieuwe artikel 13bis, § 2 Btw-Wetboek verruimt die tweede categorie. De fictie zal ook toepassing vinden wanneer de afnemer een belastingplichtige of niet-belastingplichtige rechtspersoon is van wie de intracommunautaire verwervingen niet aan btw onderworpen zijn (de zogenaamde “bende van vier”). Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn voor een vrijgestelde belastingplichtige of een kleine onderneming die binnen de toepasselijke verwervingsregeling blijft.

De aanpassing moet vermijden dat hetzelfde platform voor vergelijkbare verkopen een andere btw-behandeling krijgt naargelang de klant een particulier dan wel een dergelijke vrijgestelde of kleine belastingplichtige is. De uitbreiding maakt platformen evenwel niet automatisch btw-schuldenaar voor iedere B2B-verkoop. De huidige voorwaarden blijven gelden (bijvoorbeeld: het platform moet de verkoop faciliteren en de leverancier mag niet in de EU gevestigd zijn).

Het wetsontwerp schrapt in artikel 58ter, § 2 Btw-Wetboek de voorwaarde dat de afnemer van de betrokken B2C-dienst in een lidstaat gevestigd moet zijn of er moet wonen. Dat is relevant voor de niet-Unieregeling van OSS, die wordt gebruikt door dienstverrichters zonder vestiging in de EU. Voor de toepassing van die regeling zal de woonplaats van de particuliere klant niet langer doorslaggevend zijn, zolang de dienst volgens de normale plaatsbepalingsregels in een lidstaat aan btw is onderworpen.

Deze wijziging is vooral van belang voor buiten de EU gevestigde dienstverrichters die in een lidstaat btw-belaste diensten verrichten. Denk bijvoorbeeld aan een Zwitsers taxibedrijf dat personen vervoert in Frankrijk. Tot nu kon dat bedrijf geen beroep doen op de OSS-regeling als de klant niet in de EU was gevestigd. Deze beperking wordt in de tekst van de richtlijn geschrapt en dus ook in de Belgische wetgeving omgezet.

Daarnaast komt er een tijdelijke uitbreiding voor de levering van gas via een aardgassysteem, elektriciteit en warmte of koude via warmte- en koudenetten. Deze regeling kan onder meer relevant zijn voor ondernemingen die elektriciteit leveren via laadpunten in een andere lidstaat. Voor dergelijke leveringen aan particulieren en leden van de bende van vier kan de OSS-Unieregeling worden toegepast, voor zover de overige voorwaarden zijn vervuld.

Voor leveringen aan eindverbruikers geldt in beginsel de plaats van effectief gebruik of verbruik als plaats van levering (artikel 14bis, eerste lid, b), Btw-Wetboek). Het nieuwe artikel 58quater, § 2bis behandelt bepaalde van die leveringen voor de toepassing van de OSS-Unieregeling als intracommunautaire afstandsverkopen.

Het gaat om leveringen door een leverancier die niet gevestigd is in de lidstaat waar de goederen aan btw onderworpen zijn, aan niet-belastingplichtigen of aan de leden van de bende van vier. Gewone B2B-leveringen vallen dus niet zonder meer onder deze uitbreiding. De bepaling treedt op 30 juni 2028 buiten werking, omdat vanaf 1 juli 2028 een ruimere Europese uitbreiding van de OSS-Unieregeling in de plaats komt.

Ten slotte worden belastingplichtigen die de bijzondere vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen genieten, uitgesloten van de toepassing van de invoerregeling (IOSS). Dat volgt uit de aanvulling van artikel 58quinquies, § 2 Btw-Wetboek. In de artikelen 58ter en 58quinquies worden bovendien enkele identificatiegegevens voor de bijzondere regelingen bijgewerkt, waaronder het elektronisch adres en, indien beschikbaar, de websites van de belastingplichtige.

Een tweede onderdeel van het ontwerp betreft de regeling voor voorraad op afroep, ook bekend als call-off stock. Bij die regeling verzendt een leverancier goederen naar een andere lidstaat om ze daar ter beschikking te stellen van een vooraf gekende afnemer. Die afnemer verkrijgt de beschikkingsmacht over de goederen pas wanneer hij ze effectief afroept.

Zonder vereenvoudiging leidt de verzending van eigen goederen in beginsel tot een gelijkgestelde intracommunautaire levering (“overbrenging”) in de lidstaat van vertrek en een gelijkgestelde intracommunautaire verwerving in de lidstaat van aankomst. De latere verkoop aan de klant is dan een plaatselijke levering. Die opeenvolging kan een buitenlandse btw-registratie voor de leverancier noodzakelijk maken.

Met de quick fixes werd in 2020 een geharmoniseerde call-off-stockregeling ingevoerd. Die regeling was bedoeld om de btw-behandeling van voorraad op afroep te vereenvoudigen en de registratie van leveranciers in het buitenland te vermijden. De toepassing ervan blijft evenwel aan verschillende voorwaarden onderworpen: de afnemer moet vooraf gekend zijn, diens btw-identificatienummer moet beschikbaar zijn en zowel de goederenverplaatsing als de latere afroep moeten correct in de voorgeschreven registers en, waar vereist, in de intracommunautaire opgave worden opgenomen. De goederen moeten in beginsel binnen twaalf maanden na aankomst aan de beoogde afnemer worden geleverd. Op het tijdstip van afroep wordt dan een intracommunautaire levering en verwerving aangenomen, en geen voorafgaande overbrenging gevolgd door een lokale levering (artikelen 12ter en 25quater Btw-Wetboek; artikel 17bis btw-richtlijn).

Vanaf 1 juli 2028 kan voor nieuwe goederenbewegingen onder voorwaarden een ruimere OSS-regeling voor overbrengingen van eigen goederen worden toegepast (zie verder). Het nieuwe artikel 12ter, § 2, 1° Btw-Wetboek beperkt de mogelijkheid om de huidige call-off-stockregeling te starten tot goederen die uiterlijk op 30 juni 2028 worden verzonden. Voor goederenbewegingen vanaf 1 juli 2028 kan de oude vereenvoudiging niet meer worden toegepast. De bestaande call-off-stockregeling zal op 30 juni 2029 eindigen. Vanaf 1 juli 2029 verdwijnen ook de specifieke vermeldingen voor call-off stock in de intracommunautaire opgave en de betrokken registerverplichtingen (opheffing van artikel 53sexies, § 1, 4° en artikel 54bis, § 1, derde en vierde lid Btw-Wetboek).

De afbouw van call-off stock moet worden gelezen samen met een andere maatregel uit ViDA. Vanaf 1 juli 2028 wordt op Europees niveau een nieuwe bijzondere OSS-regeling voor overbrengingen van eigen goederen ingevoerd (titel XII, hoofdstuk 6, afdeling 5 btw-richtlijn, ingevoerd door Richtlijn (EU) 2025/516). De regeling is ruimer dan de oude call-off-stockvereenvoudiging en is niet beperkt tot goederen die voor een vooraf gekende afnemer worden aangehouden. De nieuwe regeling kan evenwel slechts worden toegepast indien voor de overeenkomstige intracommunautaire verwerving in de lidstaat van aankomst een volledig recht op btw-aftrek zou bestaan. De nieuwe OSS-regeling is al vastgelegd in de btw-richtlijn, maar de omzetting ervan in het Belgische Btw-Wetboek maakt geen deel uit van het huidige wetsontwerp. Hiervoor zal nog een afzonderlijk wetsontwerp worden ingediend.

Het juridisch mechanisme is wel anders. Waar de bestaande call-off-stockregeling een goederenbeweging onder voorwaarden niet als een overbrenging behandelt, blijft onder de nieuwe regeling de overbrenging van eigen goederen als zodanig bestaan. De belastingplichtige kan de betrokken intracommunautaire overbrenging via de specifieke OSS-aangifte rapporteren en de overeenkomstige intracommunautaire verwerving in de lidstaat van aankomst wordt onder de voorwaarden van de regeling vrijgesteld. De nieuwe regeling werkt met een maandelijkse aangifte (nieuw artikel 369quinvicies septies btw-richtlijn).

Voor de latere binnenlandse B2B-verkoop wordt daarnaast artikel 194 van de btw-richtlijn gewijzigd. In de in die bepaling omschreven situatie wordt de btw verplicht verlegd naar de afnemer wanneer de leverancier niet in de lidstaat van belastingheffing is gevestigd en daar evenmin individueel voor btw is geïdentificeerd, terwijl de afnemer er wel voor btw is geïdentificeerd. Dat veronderstelt dus een concrete toets van het btw-statuut van beide partijen. Een lokale levering wordt niet automatisch vrijgesteld of via dezelfde OSS-aangifte aangegeven.

Ook voor de nieuwe regeling zijn er rapporterings- en gegevensverplichtingen. De Europese Commissie heeft de praktische uitwisseling van gegevens tussen de lidstaten verder uitgewerkt in Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1869 van 27 juli 2026. Die bevat onder meer het elektronische aangiftemodel voor de regeling voor overbrengingen van eigen goederen en bevestigt dat zij vanaf 1 juli 2028 een afzonderlijke maandelijkse rapporteringsstroom wordt.

De wijzigingen vanaf 2027 vragen vooral aandacht van ondernemingen met grensoverschrijdende verkopen. De wijzigingen zijn voorlopig relatief beperkt. De drempel van EUR 10.000 is in de praktijk vooral relevant voor ondernemingen met een zeer beperkte grensoverschrijdende omzet, hoewel de regeling juridisch niet tot micro-ondernemingen is beperkt (artikelen 15 en 21bis Btw-Wetboek).

Vanaf juli 2028 kan de nieuwe OSS-regeling voor overbrengingen van eigen goederen het aantal buitenlandse btw-registraties beperken. Toch blijft het een gemiste kans dat via OSS geen lokale btw in aftrek kan worden gebracht.

Ondernemingen kunnen die btw in beginsel via een afzonderlijke teruggaafprocedure recupereren, voor zover zij aan de voorwaarden voldoen, of via een gewone lokale btw-aangifte in aftrek brengen wanneer dat mogelijk is (artikelen 369 undecies en 369 quinvicies undecies btw-richtlijn). Een buitenlandse btw-registratie kan daardoor in veel gevallen interessant blijven, zeker bij aanzienlijke lokale aankopen of andere lokale btw-verplichtingen.